Yeni başlayanlar için Yapay Zekâ

Makine öğrenmesi nedir? Botlar nasıl çalışır? Dar ve genel yapay zekâyı birbirinden nasıl ayırırız? Giderek daha çok karşımıza çıkan bu kavramları, gündelik hayattan örneklerle anlatıyoruz.

artificial-intelligence-for-beginners1

Yapay Zekâ
Yapay zekâ bilgi işleme gücünü kullanarak çok büyük miktarlarda veriyi işler. Bu, bilgisayarlara, belli bir düzeyde insan zekâsı gerektiren işleri yürütürken iyi, hattâ çok iyi performans yeteneğini verir. Bunlar; görsel algı, konuşma tanıma, bağımsız karar verme ve bilgiyi çözümleme gibi yetenekleri kapsar. Yapay zekânın çalışmasına iyi bir örnek, makinelerin çok büyük miktarlardaki yazılı veriyi saniyeler içinde birkaç dile birden çevirebilmesidir. Örneğin, Skype’ın çevrimiçi çeviri aracı sesli çağrılarda sekiz dilde, anlık mesajlarda 50’den fazla dilde iletişim kurmanıza yardımcı olabilmektedir.

artificial-intelligence-for-beginners2

Algoritma Bir bilgisayarın herhangi bir şey yapabilmesi için, ona tam olarak ne yapmasını istediğinizi söyleyen bir program yazmanız gerekir. Bilgisayar, istenen sonucu üretmek için her adımı mekanik olarak uygulayarak yazdığınız programı yürütür. Algoritmalar, hesap yapma, veri işleme ve otomatik mantık yürütme için sürekli kullanılmaktadır. Bazı bilgisayar algoritmaları bilgisayarların kendiliklerinden öğrenmelerine izin veren, makine öğrenmesi denen yeteneği kolaylaştıran bir biçimde geliştirilir.

artificial-intelligence-for-beginners3

Makine öğrenmesi
Makine öğrenmesi, bilgisayarlara doğrudan programlanmadan öğrenme yeteneğini verir. Makine öğrenmesi, veri madenciliği gibidir; her iki sistem de verilerdeki kalıpları bulmaya çalışır; ancak insanın analiz etmesi için verileri ayıklamak yerine, makine öğrenmesi, verileri yorumlamak ve programları buna uygun olarak düzenlemek veya çıkarımlarda bulunmak için algoritmalar kullanır. Fiziksel engelliler için yapılan biyonik giysiler veya protez uzuvlar makine öğrenmesine güzel bir örnektir. Bunlarda, kullanıcısına özgü devinim hızını öğrenen, bacak hareketi ve hızına uyum sağlayan, kişinin doğal yürüme düzenini yansıtan yerleşik sensörler bulunur. Algoritmalar, akıllı uzuvların zaman içindeki değişimlere uyum göstermesini, farklı yüzey şekillerine alışmasını, kullanıcı yorulduğunda daha güçlü destek vermesini sağlar.

artificial-intelligence-for-beginners4

Dar Yapay Zekâ
Dar yapay zekâ, tek bir sınırlı göreve odaklanmak üzere geliştirilir. Bu tür yapay zekâ, bir problemi yanıtlarken, sapmadan ya da uyarlamadan, belli bir grup kurala (algoritmaya) göre davranır. Dar yapay zekâya iyi bir örnek, özellikle anlamak için programlandığı soruları yanıtlayan sanal kişisel asistanlardır.

 

artificial-intelligence-for-beginners5

Genel Yapay Zekâ
Genel yapay zekâ (güçlü yapay zekâ da denir), insan zekâsına daha yakın bir yapay zekâya ulaşmak için çalışan yapay zekâ alanından söz eder. Genel yapay zekâ basit görevleri bilir, giderek daha geniş çeşitlilikteki problemleri daha hızlı ve daha iyi çözecek şekilde kendini geliştirir. Bunu yapabilmek için geri bildirimleri dinleyip, kendini buna göre değiştirebilen bir algoritmalar ağınızın olması gerekir. Genel yapay zekânın kastettiği, insan zekâsının çok ötesinde gelişinceye kadar kendini tekrar tekrar iyileştiren ultra zeki, süper insan düzeyinde bir makine olan bilgisayardır. Stephen Hawking gibi bazı bilim insanları bunun, “teknolojik tekillik” olarak bilinen, kaçak teknolojik gelişmeyi tetikleyecek ve insan uygarlığında aklın alamayacağı çapta değişimleri getirecek olan bir zekâ patlamasına yol açabileceğini tahmin etmektedirler.

artificial-intelligence-for-beginners6

Bot 

Bot, yemek rezervasyonu yapmak veya takviminize bir randevu eklemek gibi, normal olarak kendinizin yapacağı türdeki görevleri otomatikleştirmek amacıyla geliştirilmiş bir yazılımdır. Botların giderek yaygınlaşan türü olan sohbet botları (chatbot’lar) insan konuşmasını simüle eder. Botların diğer bir güzel örneği, arama motoru adına interneti ve yeni dizin sayfalarını tarayan arama motoru örümceğidir (arama motoru botu da denir).